Planowanie przyszłości jest podstawą prowadzenia firmy – niezależnie od tego, czy chcesz ją rozwijać, czy po prostu utrzymać dotychczasowy sposób działania. Ważną częścią tego procesu są prognozy finansowe obejmujące sprzedaż, wydatki oraz – jeśli wszystko przebiegnie zgodnie z planem – zyski. Pozwalają one przełożyć plany biznesowe na konkretne wartości i lepiej ocenić ich finansowe skutki.
Prognozy możesz przygotować nawet wtedy, gdy dopiero zakładasz firmę i jeszcze nie masz działalności. Zobacz, jak opracować prognozy finansowe w biznesplanie, które pomogą Twojej firmie sprawnie wystartować i się rozwijać.
Czym są prognozy finansowe w biznesplanie?
Prognozy finansowe w biznesplanie to szacunki dotyczące wyników, jakie firma może osiągnąć w przyszłości. W działającym przedsiębiorstwie można oprzeć je na danych historycznych, aby pokazać przewidywane zmiany przychodów, wydatków, zysku i przepływów pieniężnych w czasie. Dzięki temu prognoza przedstawia nie tylko oczekiwany rezultat, lecz także kierunek, w którym może zmieniać się sytuacja finansowa firmy.
Prognozy można przygotować na dowolny okres, choć najczęściej obejmują od roku do pięciu lat. Wiele firm weryfikuje i aktualizuje je przynajmniej raz w roku.
Tworzenie prognoz finansowych jest ważnym etapem przygotowywania biznesplanu. Realistyczne szacunki pomagają osobom zarządzającym firmą wyznaczać cele, podejmować decyzje finansowe, kontrolować przepływy pieniężne, wskazywać obszary wymagające usprawnień operacyjnych, pozyskiwać finansowanie od inwestorów i nie tylko.
Do czego służą prognozy finansowe?
Prognozy finansowe są przydatne dla najważniejszych interesariuszy zarówno wewnątrz firmy, jak i poza nią. Najczęściej wykorzystuje się je do:
Planowania działalności
Rzetelne prognozy finansowe pomagają wyznaczać cele rozwojowe i określać założenia, a także ocenić, czy takie pomysły jak wprowadzenie nowej linii produktów są opłacalne. Przydają się również w planowaniu awaryjnym, ponieważ pozwalają oszacować finansowe skutki niekorzystnych zdarzeń i scenariuszy pesymistycznych. Stanowią przy tym punkt odniesienia: jeśli przychody są niższe od prognozowanych, może to oznaczać, że trzeba zmienić sposób działania, aby firma nadal realizowała założone cele.
Prognozy mogą też ujawnić potencjalne problemy, na przykład nieprzewidziane wydatki operacyjne przewyższające wpływy gotówkowe. Ujemna prognoza przepływów pieniężnych może wskazywać, że firma powinna pozyskać finansowanie od zewnętrznych inwestorów lub z kredytu bankowego, zwiększyć sprzedaż, poprawić marże albo ograniczyć koszty.
Inwestorzy
Potencjalni inwestorzy, którzy rozważają zainwestowanie środków w dane przedsięwzięcie, oczekują zwrotu z inwestycji. Prognozy finansowe są jednym z najważniejszych narzędzi wykorzystywanych przy podejmowaniu takiej decyzji. Mogą wpływać między innymi na wycenę firmy, wysokość obejmowanych udziałów oraz plan wyjścia z inwestycji. Inwestorzy mogą również porównywać późniejsze wyniki z prognozami, aby sprawdzać, czy firma realizuje cele i osiąga założone wartości.
Kredyty i linie kredytowe
Podejmując decyzję o udzieleniu firmie kredytu lub otwarciu linii kredytowej, instytucje finansowe analizują jej prognozy finansowe. Chcą poznać dane historyczne, takie jak rachunki przepływów pieniężnych, bilans i inne sprawozdania, ale równie uważnie przyglądają się prognozom obejmującym kilka kolejnych lat. Na tej podstawie oceniają między innymi przyszłą zdolność firmy do obsługi zadłużenia. Przedsiębiorstwa uznane za wiarygodne mogą otrzymać wyższą kwotę finansowania, niższe oprocentowanie lub bardziej elastyczny harmonogram spłat.
Instytucje finansowe mogą również wykorzystać przewidywaną wartość aktywów firmy do ustalenia zabezpieczenia kredytu. Podobnie jak inwestorzy, w kolejnych okresach ponownie analizują prognozy, aby śledzić postępy firmy i oceniać jej kondycję finansową.
Jakie informacje zawierają prognozy finansowe firmy?
Przed przygotowaniem prognoz trzeba zgromadzić odpowiednie dane. Właściciele działających firm mogą wykorzystać trzy sprawozdania finansowe, którymi najprawdopodobniej już dysponują: bilans, roczny rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych.
Nowa firma nie ma jednak danych historycznych, dlatego tak ważne są badania rynku. Przeanalizuj strategie cenowe konkurencji, zapoznaj się z raportami i analizami rynkowymi oraz sprawdź inne publicznie dostępne informacje, które pomogą Ci opracować prognozy. Pozwoli Ci to oprzeć pierwsze szacunki na danych rynkowych, a nie wyłącznie na intuicji. Na początek warto przyjąć ostrożne założenia i wykonać proste obliczenia. Z czasem możesz uzupełniać prognozy o kolejne elementy.
Zakres szczegółowości prognoz zależy od firmy, ale zazwyczaj uwzględniają one poniższe elementy:
Przepływy pieniężne
Rachunek przepływów pieniężnych przedstawia przepływy gotówki w firmie w określonym okresie, z podziałem na wpływy i wypływy. Wyróżnia się trzy główne kategorie przepływów pieniężnych:
- Działalność operacyjna. Obejmuje przepływy pieniężne związane z podstawową działalnością firmy, czyli wpływy ze sprzedaży towarów i usług oraz wydatki na wynagrodzenia, czynsz i podatki.
- Działalność inwestycyjna. Obejmuje transakcje związane z kupnem lub sprzedażą inwestycji i innych aktywów długoterminowych, które nie są ekwiwalentami środków pieniężnych. Mogą to być aktywa materialne, takie jak grunty i sprzęt, lub niematerialne, na przykład patenty i inna własność intelektualna. Do tej kategorii należą też akcje, obligacje i inne papiery wartościowe sprzedawane po co najmniej roku od zakupu.
- Działalność finansowa. Obejmuje pozyskiwanie środków od inwestorów lub banków w formie finansowania, zapłatę odsetek od zadłużenia, emisję i odkup akcji oraz wypłatę dywidend.
Rachunek zysków i strat
Prognozowany rachunek zysków i strat (P&L) przedstawia przewidywane przychody i wydatki firmy w określonym okresie, dzięki czemu pozwala oszacować jej przyszły wynik finansowy.
Dokument ten ma zazwyczaj formę tabeli, w której przychody i wydatki dzieli się na poszczególne kategorie. W prognozie sprzedaży możesz wyszczególnić przewidywaną sprzedaż każdego produktu lub każdej usługi, często w podziale na miesiące. Wydatki przedstawia się podobnie: według kategorii, z uwzględnieniem kosztów stałych i cyklicznych, takich jak wynagrodzenia i czynsz, oraz kosztów zmiennych, na przykład surowców i transportu.
Dzięki temu obliczysz także prognozowany wynik netto, czyli różnicę między przychodami a wydatkami po uwzględnieniu podatków i odsetek. Wartość ta pokazuje przewidywany zysk lub stratę firmy. Dlatego sprawozdanie to określa się po angielsku jako profit and loss (P&L).
Bilans
Bilans przedstawia sytuację finansową Twojej firmy w konkretnym momencie. Obejmuje trzy najważniejsze grupy pozycji:
- Aktywa. Są to zasoby majątkowe, które firma już posiada lub będzie posiadać w przyszłości. Obejmują aktywa materialne, takie jak gotówka, zapasy, sprzęt i należności, oraz aktywa niematerialne, na przykład prawa autorskie, znaki towarowe, patenty i inne prawa własności intelektualnej.
- Zobowiązania. To wszystkie kwoty i świadczenia, które firma jest winna innym podmiotom, między innymi podatki, wynagrodzenia, zobowiązania wobec dostawców, dywidendy oraz przychody przyszłych okresów, takie jak płatności otrzymane od klientów za towary, które nie zostały jeszcze dostarczone.
- Kapitał własny. Oblicza się go, odejmując łączną wartość zobowiązań od łącznej wartości aktywów. Pokazuje wartość aktywów netto, która pozostałaby po uregulowaniu wszystkich zobowiązań, także w przypadku likwidacji firmy. Może być ujemny, jeśli zobowiązania przewyższają aktywa. Obejmuje środki wniesione do firmy przez właścicieli i pozostałych udziałowców.
Nazwa „bilans” wynika z podstawowego równania: aktywa zawsze są równe sumie zobowiązań i kapitału własnego.
Jak przygotować prognozy finansowe dla firmy w 5 krokach
- Określ cel i horyzont czasowy prognoz
- Zbierz historyczne dane finansowe i przeanalizuj rynek
- Oszacuj wydatki
- Oszacuj sprzedaż
- Przygotuj prognozy finansowe
Poniższe pięć kroków pomoże Ci uporządkować proces przygotowywania prognoz finansowych dla firmy:
1. Określ cel i horyzont czasowy prognoz
Zakres i poziom szczegółowości prognoz zależą od ich celu. Czy przygotowujesz je do planowania wewnętrznego, prezentacji dla inwestorów czy monitorowania wyników firmy w czasie? Na kolejne etapy wpłynie również wybrany horyzont czasowy, na przykład rok lub kilka lat, a także częstotliwość prezentowania danych – miesięczna, kwartalna lub roczna.
2. Zbierz historyczne dane finansowe i przeanalizuj rynek
Jeśli masz taką możliwość, zgromadź historyczne sprawozdania finansowe, w tym bilanse, rachunki przepływów pieniężnych i roczne rachunki zysków i strat. Nowe firmy, które nie dysponują takimi danymi, muszą w większym stopniu opierać się na badaniach rynku, raportach analitycznych i wskaźnikach branżowych. Z tych źródeł powinny korzystać także firmy o ugruntowanej pozycji, aby lepiej uzasadnić przyjęte założenia.
3. Oszacuj wydatki
Określ przyszłe wydatki na podstawie bezpośrednich kosztów wytworzenia towarów i świadczenia usług, czyli kosztu sprzedanych towarów (KST), oraz wydatków operacyjnych. Uwzględnij zarówno koszty cykliczne, jak i jednorazowe, aby prognoza nie pomijała wydatków pojawiających się tylko na określonych etapach działalności. Weź pod uwagę również to, że wraz z rozwojem firmy, upływem czasu i wprowadzaniem nowych produktów wysokość wydatków może się zmieniać.
4. Oszacuj sprzedaż
Przygotuj miesięczne prognozy sprzedaży dla każdego źródła przychodów. Możesz oprzeć je na danych historycznych lub wynikach badań rynku. Uwzględnij też przewidywane zmiany popytu rynkowego oraz cen.
5. Przygotuj prognozy finansowe
Po oszacowaniu wydatków i przychodów możesz wprowadzić te dane do kalkulatora przepływów pieniężnych oraz szablonu rachunku przepływów pieniężnych Shopify. Na ich podstawie przygotujesz również prognozowany rachunek zysków i strat. Informacje z tych dokumentów wykorzystasz następnie w obliczeniach bilansowych, uzupełniając je o aktywa i zobowiązania.
FAQ: prognozy finansowe w biznesplanie
Jakie założenia należy uwzględnić w prognozach finansowych?
Tworząc prognozy finansowe, uwzględnij założenia dotyczące trendów rynkowych, strategii cenowej i oczekiwanego wzrostu. Ich jasne zdefiniowanie pomoże potencjalnym inwestorom zrozumieć, na czym opierają się szacunki przychodów. Taka przejrzystość ma kluczowe znaczenie przy ocenie wykonalności i poziomu ryzyka modelu biznesowego.
Jakie są główne elementy prognozy finansowej w biznesplanie?
Większość prognoz finansowych obejmuje przewidywany rachunek zysków i strat, bilans oraz rachunek przepływów pieniężnych.
Czym różni się prognoza finansowa od projekcji finansowej?
Oba określenia są często używane zamiennie. W zależności od kontekstu projekcja finansowa może jednak oznaczać bardziej formalny i szczegółowy dokument, który zawiera analizę kilku wskaźników ujętych w rozbudowanym modelu finansowym oraz szerszy kontekst potrzebny do ich interpretacji.
Czy do przygotowania prognoz finansowych potrzebuję oprogramowania księgowego albo narzędzia do planowania?
Niekoniecznie. W zależności od skali i etapu rozwoju Twojej firmy prognozy finansowe możesz przygotować w zwykłym arkuszu kalkulacyjnym. Takie rozwiązanie często wystarcza, gdy model finansowy nie jest jeszcze rozbudowany. Duże i złożone przedsiębiorstwa zazwyczaj korzystają jednak z oprogramowania księgowego oraz innych zaawansowanych systemów do zarządzania danymi.
Jakie ograniczenia mają prognozy finansowe?
Prognozy z natury opierają się na przyjętych założeniach, a przyszłości nie da się przewidzieć z całkowitą pewnością, nawet przy wykorzystaniu zaawansowanych narzędzi i specjalistycznego oprogramowania. Ich trafność zależy zatem od jakości danych oraz zasadności przyjętych założeń. Prognozy finansowe są więc jedynie najlepszymi szacunkami opartymi na informacjach dostępnych w danym momencie, a nie gwarancją przyszłych wyników.
